Giới thiệu

Trong khoa học pháp lý “Theo dõi tình hình thi hành pháp luật” được hiểu là hoạt động xem xét, đánh giá của các cơ quan, tôt chức, cá nhân đối với quá trình tổ chức thi hành pháp luật của cơ quan nhà nước và người có thẩm quyền. Trên cơ sở kết quả theo dõi, cơ quan, tổ chức, cá nhân phát hiện những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn triển khai thi hành pháp luật; kiến nghị, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Theo quy định tại Điều 7 Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 của Chính phủ quy định về theo dõi tình hình thi hành pháp luật (Nghị định số 59/2012/NĐ-CP), theo dõi tình hình thi hành pháp luật là hoạt động của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp nhằm xem xét, đánh giá tình hình ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành văn bản quy phạm pháp luật, tình hình đảm bảo các điều kiện cho thi hành pháp luật và tình hình tuân thủ pháp luật.
Một số văn bản quy phạm pháp luật có quy định liên quan đến công tác thi hành pháp luật:

– Hiến pháp năm 2013: cùng với việc giao cho Chính phủ nhiệm vụ, quyền hạn trong việc tổ chức thi hành Hiến pháp và pháp luật (Điều 96), Hiến pháp năm 2013 cũng quy định nhiệm vụ của Viện Kiểm sát nhân dân trong việc bảo vệ pháp luật góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiệm chỉnh và thống nhất (Điều 107).

– Luật tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các văn bản hướng dẫn: quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ trong tổ chức và thi hành Hiến pháp và pháp luật (Điều 6 Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015); Quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của Chính quyền địa phương (Khoản 1 Điều 17, Khoản 1 Điều 24, Khoản 1 Điều 31, Khoản 1 Điều 38, Khoản 1 Điều 45, Khoản 1 Điều 52, Khoản 1 Điều 59, Khoản 1 Điều 66, Điều 73 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015).

– Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 của Chính phủ quy định về theo dõi tình hình thi hành pháp luật; Nghị định số 20/2016/NĐ-CP ngày 30/3/2016 của Chính phủ quy định cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính.

Các quy định này là cơ sở pháp lý trực tiếp để Bộ Tư pháp, các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ theo dõi tình hình thi hành pháp luật trong phạm vi cả nước. Trên cơ sở nhiệm vụ được Chính phủ giao tại Điều 15, 16 Nghị định số 59/2012/NĐ-CP, trong thời gian qua Bộ Tư pháp đã ban hành một số văn bản hướng dẫn thi hành như: Thông tư số 14/2015/TT-BTP ngày 15/ 5/2014 của Bộ Trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết thi hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 của Chính phủ về theo dõi tình hình thi hành pháp luật, Thông tư số 10/2015/TT-BTP ngày 31/8/2015 của Bộ Trưởng Bộ Tư pháp quy định chế độ báo cáo trong quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và theo dõi tình hình thi hành pháp luật.

Tuy nhiên, các văn bản nêu trên mới chỉ dừng lại ở việc giao nhiệm vụ cho Bộ Tư pháp và các bộ, ngành, địa phương trong việc bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật nói chung và việc thực hiện nhiệm vụ theo dõi tình hình thi hành pháp luật nói riêng. Xét về tổng thể, vẫn chưa có một cơ chế hợp lý, đầy đủ, toàn diện để Chính phủ đánh giá tình hình tổ chức thi hành và áp dụng pháp luật của các cơ quan quản lý nhà nước; việc chấp hành, tuân thủ pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân; khắc phục, xử lý những hạn chế, vướng mắc được phát hiện trong thực tiễn thi hành nhằm bảo đảm cho pháp luật được thi hành một cách đầy đủ, nghiêm minh, thống nhất, góp phần nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng này, Nhà nước cần có một văn bản có hiệu lực pháp lý cao để điều chỉnh và quy định chi tiết về nhiệm vụ này ở các bộ, ngành và địa phương.

Đi đôi với việc xây dựng thể chế về theo dõi thi hành pháp luật, cơ cấu tổ chức, biên chế thực hiện nhiệm vụ theo dõi thi hành pháp luật cũng được quan tâm kiện toàn. Ở Bộ Tư pháp, Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật được thành lập, có chức năng giúp Bộ trưởng bộ Tư pháp thực hiện quản lý nhà nước và tổ chức thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; theo dõi chung tình hình thi hành pháp luật trong phạm vi cả nước. Ngày 04/4/2014, Chính phủ ban hành Nghị định số 24/2014/NĐ-CP Quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Theo đó, Sở Tư pháp có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật. Ngoài ra, ngày 22/12/2014 Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ ban hành Thông tư liên tịch số 23/2014/TTLT-BTP-BNV Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Ngày 04/7/2011, Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2011/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của các tổ chức pháp chế đã giao nhiệm vụ cho các cơ quan tư pháp, tổ chức pháp chế trong công tác theo dõi thi hành pháp luật.

Ngày 23/7/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP của Chính phủ quy định về theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Nghị định số 59/2012/NĐ-CP có 5 Chương, 20 Điều, quy định cụ thể về nội dung theo dõi tình hình thi hành pháp luật, hoạt động theo dõi tình hình thi hành pháp luật và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Căn cứ Nghị định này, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành, địa phương đã tích cực triển khai công tác theo dõi thi hành pháp luật trên phạm vi cả nước và đã bước đầu đạt được một số kết quả nhất định. Qua theo dõi triển khai công tác năm 2013, Bộ Tư pháp ghi nhận những chuyển biến rõ nét và tích cực trong nhận thức của các bộ, ngành và địa phương về tầm quan trọng của công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Một số bộ, ngành và địa phương đã quan tâm chỉ đạo sát sao công tác kiểm tra, theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Việc thực hiện công tác này đã dần đi vào thực chất hơn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác theo dõi thi hành pháp luật.

Hiện nay, Hiến pháp năm 2013 đã có những quy định mới, mang tính đột phá về thi hành pháp luật. Theo đó, Chính phủ là cơ quan hành pháp, thực hiện nhiệm vụ tổ chức thi hành Hiến pháp, Luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; Thủ tướng Chính phủ có nhiệm vụ tổ chức thi hành pháp luật, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ tổ chức thi hành và theo dõi thi hành pháp luật liên quan đến ngành, lĩnh vực trong phạm vi toàn quốc; Ủy ban nhân dân tổ chức việc thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và tổ chức thi hành Nghị quyết của Hội đồng nhân dân. Đây là những nội dung cần được cụ thể hóa trong Luật tổ chức Chính phủ, Luật tổ chức chính quyền địa phương và các văn bản pháp luật khác có liên quan để triển khai thi hành Hiến pháp và đồng thời đẩy mạnh thi hành pháp luật trong thời gian tới.

Trang thông tin theo dõi tình hình thi hành pháp luật tỉnh Tây Ninh
Địa chỉ: 302 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 2, Thành phố Tây Ninh
Số điện thoại: 0276.3813 633 - Thư điện tử: phongqlxlhcstptayninh@gmail.com